Skip to main content

18. Triggers

Mục tiêu bài học: Hiểu cách sử dụng Triggers để tự động kiểm soát dữ liệu trước/sau khi thay đổi.

📌 1. Trigger là gì?​

Trigger là một loại thủ tục tự động thực thi khi có sự kiện xảy ra trên một bảng (INSERT, UPDATE, DELETE).

💡 Ứng dụng của Trigger:
✔ Tự động cập nhật tồn kho khi có đơn hàng mới.
✔ Kiểm tra dữ liệu trước khi chèn vào bảng.
✔ Ghi log lịch sử thay đổi dữ liệu.
✔ Kiểm soát ràng buộc dữ liệu không thể thực hiện bằng CONSTRAINT.

🛠 2. Các loại Trigger trong SQL​

Loại TriggerMô tả
BEFORE INSERTChạy trước khi chèn dữ liệu.
AFTER INSERTChạy sau khi chèn dữ liệu.
BEFORE UPDATEChạy trước khi cập nhật dữ liệu.
AFTER UPDATEChạy sau khi cập nhật dữ liệu.
BEFORE DELETEChạy trước khi xóa dữ liệu.
AFTER DELETEChạy sau khi xóa dữ liệu.

👉 BEFORE giúp kiểm tra dữ liệu trước khi thay đổi.
👉 AFTER giúp cập nhật bảng khác hoặc ghi log sau khi thay đổi.

⚙️ 3. Cách tạo Trigger trong SQL​

Cấu trúc cơ bản​

CREATE TRIGGER trigger_name
AFTER INSERT ON table_name
FOR EACH ROW
BEGIN
    -- Hành động sẽ được thực thi
END;

🔹 FOR EACH ROW: Thực thi trigger cho từng dòng bị ảnh hưởng.

🛒 4. Ví dụ thực tế: Cập nhật tồn kho tự động​

1️⃣ Tạo bảng sản phẩm (products)​

CREATE TABLE products (
    id SERIAL PRIMARY KEY,
    name VARCHAR(100),
    stock INT NOT NULL
);

2️⃣ Tạo bảng đơn hàng (orders)​

CREATE TABLE orders (
    id SERIAL PRIMARY KEY,
    product_id INT REFERENCES products(id),
    quantity INT NOT NULL
);

3️⃣ Tạo Trigger cập nhật stock sau khi đặt hàng​

CREATE TRIGGER update_stock_after_order
AFTER INSERT ON orders
FOR EACH ROW
BEGIN
    UPDATE products
    SET stock = stock - NEW.quantity
    WHERE id = NEW.product_id;
END;

🔹 Khi có đơn hàng mới, trigger tự động trừ stock sản phẩm tương ứng.

4️⃣ Kiểm tra trigger hoạt động​

INSERT INTO products (name, stock) VALUES ('Laptop', 10);
INSERT INTO orders (product_id, quantity) VALUES (1, 2);
SELECT * FROM products;

👉 Stock của Laptop sẽ giảm từ 10 → 8.

🚨 5. Kiểm soát dữ liệu với BEFORE Trigger​

Ngăn không cho khách đặt hàng nếu hết hàng​

CREATE TRIGGER check_stock_before_order
BEFORE INSERT ON orders
FOR EACH ROW
BEGIN
    DECLARE stock_available INT;
    
    SELECT stock INTO stock_available
    FROM products WHERE id = NEW.product_id;
    
    IF stock_available < NEW.quantity THEN
        SIGNAL SQLSTATE '45000'
        SET MESSAGE_TEXT = 'Không đủ hàng trong kho!';
    END IF;
END;

👉 Nếu số lượng đặt hàng lớn hơn stock, Trigger sẽ báo lỗi và không cho đặt hàng.

📜 6. Ghi log thay đổi dữ liệu với AFTER UPDATE​

1️⃣ Tạo bảng log (product_logs)​

CREATE TABLE product_logs (
    id SERIAL PRIMARY KEY,
    product_id INT,
    old_stock INT,
    new_stock INT,
    changed_at TIMESTAMP DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP
);

2️⃣ Tạo Trigger ghi log khi stock thay đổi​

CREATE TRIGGER log_stock_changes
AFTER UPDATE ON products
FOR EACH ROW
BEGIN
    INSERT INTO product_logs (product_id, old_stock, new_stock)
    VALUES (OLD.id, OLD.stock, NEW.stock);
END;

🔹 OLD.stock: Giá trị stock trước khi cập nhật.
🔹 NEW.stock: Giá trị stock mới sau cập nhật.

👉 Khi thay đổi tồn kho sản phẩm, trigger sẽ tự động ghi log vào product_logs.

🎯 7. Bài tập thực hành​

✅ Bài 1: Tạo trigger cập nhật tổng số lượng hàng đã bán​

Viết trigger cập nhật bảng sales_summary (product_id, total_sold) mỗi khi có đơn hàng mới.

💡 Gợi ý lời giải:

CREATE TABLE sales_summary (
    product_id INT PRIMARY KEY,
    total_sold INT DEFAULT 0
);

CREATE TRIGGER update_sales_summary
AFTER INSERT ON orders
FOR EACH ROW
BEGIN
    INSERT INTO sales_summary (product_id, total_sold)
    VALUES (NEW.product_id, NEW.quantity)
    ON DUPLICATE KEY UPDATE total_sold = total_sold + NEW.quantity;
END;

👉 Mỗi lần có đơn hàng mới, trigger sẽ cập nhật tổng số lượng hàng đã bán.

✅ Bài 2: Ngăn không cho xóa sản phẩm nếu có đơn hàng​

Viết trigger kiểm tra nếu product_id đã tồn tại trong orders, không cho phép xóa sản phẩm khỏi bảng products.

💡 Gợi ý lời giải:

CREATE TRIGGER prevent_product_deletion
BEFORE DELETE ON products
FOR EACH ROW
BEGIN
    DECLARE order_count INT;
    
    SELECT COUNT(*) INTO order_count FROM orders WHERE product_id = OLD.id;
    
    IF order_count > 0 THEN
        SIGNAL SQLSTATE '45000'
        SET MESSAGE_TEXT = 'Không thể xóa sản phẩm vì đã có đơn hàng!';
    END IF;
END;

👉 Nếu sản phẩm đã có đơn hàng, trigger sẽ báo lỗi và không cho xóa.

🔥 Tóm tắt bài học Ngày 18​

✅ Triggers giúp tự động hóa kiểm soát dữ liệu trong SQL.
✅ BEFORE Trigger giúp kiểm tra dữ liệu trước khi thay đổi.
✅ AFTER Trigger giúp cập nhật bảng khác hoặc ghi log sau khi thay đổi.
✅ Thực hành: Tạo trigger cập nhật tồn kho, ghi log thay đổi, ngăn xóa dữ liệu quan trọng.

🚀 Tiếp theo: Views (Bảng ảo).

📌 Lộ trình: Học SQL trong 30 ngày.